Bodytekst 1
Tijdens de Leiden Marathon 2025 werd voor het eerst een de-escalatieladder gebruikt. “Met succes”, blikt Gilke Roos, adviseur evenementenveiligheid van GHOR Hollands Midden terug. “De ladder gaf structuur aan onze overleggen en zorgde ervoor dat alle partijen steeds hetzelfde beeld hadden van de actuele situatie. Hierdoor konden we samen sneller en objectiever beslissingen nemen waar iedereen achter stond.”
Extreem warm weer
De de-escalatieladder is in de regio Hollands Midden in gebruik genomen voor de situatie van extreem warm weer tijdens de Leiden Marathon. Het idee erachter is dat niet de zorg opschaalt bij een te grote zorgvraag, maar dat het evenement afschaalt. Gilke: “Inwoners mogen niet op een ambulance hoeven wachten vanwege een sportevenement.” De ladder is speciaal voor de Leiden Marathon ontwikkeld naar voorbeeld van GHOR Zaanstreek-Waterland die een dergelijke de-escalatieladder inzet voor de Dam tot Damloop.
WBGT-index
De basis van de ladder vormt de Wet Bulb Globe Temperature (WBGT). Dit is een indicator voor hittebelasting op basis van de luchttemperatuur, luchtvochtigheid, windsnelheid en zonnestraling. Gilke: “Voor sportevenementen maakt het immers nogal wat uit of het 20 graden is met of zonder zon en wind.”
Objectief en structuurgevend
GHOR Hollands Midden initieerde de de-escalatieladder speciaal voor de Leiden Marathon. De organisator van de marathon, het Rode Kruis, het Witte kruis, de Regionale Ambulance Voorziening Hollands Midden en het LUMC en Alrijne Ziekenhuis droegen eraan bij. De ladder gebruikt kleurcodes (wit, groen, geel, oranje, rood en zwart) gekoppeld aan WBGT-waarden. Per code beschrijft de ladder welke maatregelen de betrokken partijen kunnen nemen. Gilke: “Je gaat van onderbuikgevoelens naar objectieve beslissingen. Bovendien gaf de ladder heel duidelijk structuur aan onze overleggen.”
Simpel en effectief
Het gebruik van de ladder is even simpel als effectief: elke partij bepaalt elk uur haar eigen kleurcode, het Hoofd Informatie Geneeskundig zorg van GHOR Hollands Midden verzamelt de gegevens en maakt daar een geneeskundig beeld van. De evenementen Officier van Dienst Geneeskundig van GHOR Hollands Midden duidt het beeld en geeft advies over een eenduidige kleurcodering met bijbehorende maatregelen. Gilke: “Als een van de partners ‘in het rood’ staat, gaat ieder maatregelen nemen om elkaar te ontlasten en de gehele geneeskundige hulpverleningsketen hopelijk weer terug te brengen naar code oranje.” Tijdens Leiden Marathon 2025 was het warm, maar de wind stond gunstig en de luchtvochtigheid was laag. Gilke: “Je ziet hoe dan ook dat zo’n groot sportevenement veel vraagt van de acute zorg. Gelukkig bleef het beheersbaar.”
Doorontwikkeling
‘Zeer geslaagd’ was het oordeel van alle betrokkenen over de de-escalatieladder. Kleine aanpassingen worden meegenomen in de volgende editie, want zeker is dat de de-escalatieladder een blijvertje is. Gilke: “Sterker nog: deze goede ervaring inspireert ons om dit instrument ook te gaan gebruiken voor andere evenementen én voor andere thema’s dan hitte, denk bijvoorbeeld aan crowd management.”
